Laatste update: 11 februari 2026
Dwars door de broeklanden tussen het Westland en Madestein loopt een verborgen monument van wereldformaat. In opdracht van de Romeinse veldheer Gnaeus Domitius Corbulo werd hier rond 47 n.Chr. een kunstmatige watergang gegraven: de Fossa Corbulonis. Voorzien van zware kaden, sluizen en beschoeiingen, vormde dit kanaal de ruggengraat van de Romeinse logistiek in de Lage Landen.
Een strategisch meesterwerk
Vaak wordt beweerd dat de bouw van het kanaal ‘bezigheidstherapie’ was voor de soldaten, maar niets is minder waar. De aanleg was een bittere noodzaak voor militaire efficiëntie:
-
Veiligheid voor de Vloot: De Noordzee was destijds berucht om haar verraderlijke stormen. Door binnendijks te varen van de Maasmonding (het Helenium) naar de Rijn, vermeden de Romeinse platbodems de gevaarlijke open zee.
-
Logistieke Snelweg: Het kanaal verbond de grensforten (castella) met elkaar. Troepen, bulkvoorraden en bouwmaterialen konden razendsnel noordwaarts worden getransporteerd.
-
Beheersing van de Delta: Door de twee grote waterwegen van West-Europa te verbinden, kreeg het Romeinse leger de volledige controle over de handel en bewegingen in de Rijndelta.
Sporen in het landschap
Met een lengte van ongeveer 23 kilometer en een breedte tot 14 meter, was het kanaal een technisch hoogstandje. Het tracé volgde de natuurlijke laagtes, een route die we vandaag de dag nog steeds herkennen in de loop van de Vliet. Het begon in het zuiden nabij Naaldwijk en voerde langs Forum Hadriani (Voorburg) naar de Oude Rijn bij Leiden (Matilo).
Het fundament dat Corbulo legde, bleek onverwoestbaar. Eeuwen later, tussen 820 en 1420, maakten de ontginners van de Abdij van Egmond dankbaar gebruik van deze structuren voor de “Groote Dijckagie”.
Ontdek de Romeinse geschiedenis te voet
De Stichting organiseert binnenkort wandelingen waarbij we deze ‘vergeten’ geschiedenis weer tot leven wekken. De route tussen het gehucht De Lier en de Madesteinse Polder is nog steeds traceerbaar. Recente opgravingen hebben oeverparken en ondersteunende waterstaatswerken blootgelegd, die laten zien met welke precisie dit “pragmatische volkje” te werk ging.
Hoewel de Romeinen hier vaak tegen hun zin gestationeerd waren, huiverend in de Hollandse bossages, hebben hun investeringen de basis gelegd voor de infrastructuur van het moderne Zuid-Holland. Onze gidsen nemen u mee langs de blootgelegde beschoeiingen en vertellen het verhaal van de scheepswrakken die bij Leidschendam zijn gevonden.
Bron: https://gerardstrijards.nl/corbulos-kanaal-van-het-zee-estarium-hoek-van-holland-naar-katwijk/