Laatste update: 11 februari 2026
De ruïne van Eik en Duinen: waar adel, geloof en legende samenkomen
De legende van de Mariakapel op Eik en Duinen is een verhaal dat al sinds de 13e eeuw tot de verbeelding spreekt. In het Noordelijke Nederland van de middeleeuwen zorgde deze plek voor een stroom aan pelgrims, waar het omliggende tuinderscentrum ook economisch de vruchten van plukte.
Een koninklijke oorsprong Rond 1247 liet Graaf Willem II van Holland de kapel bouwen ter nagedachtenis aan zijn vader, Floris IV, die tijdens een toernooi in Frankrijk om het leven kwam. Hoewel het een capella quarta was — een eenvoudige kapel zonder volledige mis — was het een plek van groot spiritueel belang. Men kon er terecht voor het laatste oliesel en een waardige uitvaart in gewijde grond. In een tijd waarin de angst voor dwalende geesten en hekserij reëel was, bood deze kapel een onmisbare garantie voor de zielenrust.
Bloei en Wonderen In de 14e en 15e eeuw groeide de kapel uit tot een van Hollands belangrijkste Mariabedevaartsoorden. Er deden verhalen de ronde over wonderbaarlijke genezingen van blinden en kreupelen. Zowel het gewone volk als de hoge adel, waaronder Albrecht van Beieren, bezochten de duinen om te offeren en te bidden bij de kruiswegstaties.
Verval en Reformatie De 16e-eeuwse Reformatie bracht een roerige tijd. Ondanks verboden bleven katholieken de plek in het geheim bezoeken. Om dit definitief te stoppen, gaven de Staten van Holland in 1581 opdracht tot de sloop. Slechts een schilderachtige boog en enkele muren bleven fier overeind: de geboorte van de iconische Ruïne van Eik en Duinen.
Een Romantisch Monument Zelfs als ruïne behield de plek haar aantrekkingskracht. In de 19e eeuw vielen schilders van de Haagse School voor de melancholie van het verval. Vandaag de dag is de kapel een Rijksmonument. Het vormt de bakermat van het oude graafschap Holland — misschien wel meer dan de Ridderzaal, die in het verleden vaak voor minder nobele doelen werd gebruikt.
Bron: https://gerardstrijards.nl/maria-oord-oud-loosduinse-begraafplaats-eik-en-duinen/